Geleneksel Mirasın Metamorfozu: Maraş Abası’nın İlişkisel Estetik ve Uygulama Temelli Araştırma Yoluyla Çağdaş Sanatta Yeniden İnşası

Ozet

This study examines the sustainability and transformative potential of traditional handicrafts on the UNESCO Intangible Cultural Heritage list within contemporary art disciplines, focusing on the case of Maraş Abası. Utilizing an artist-researcher practice and practice-based research methodology, the research analyzes how the structural and semantic codes of the aba can be reconstructed through an installation. In this process, the ontological essence of the aba, its “protective” function and the modular principle defined in the literature as the “partitioned whole,” is reinterpreted through the hybrid use of materials like leather and metal. Based on Charles Sanders Peirce’s semiotic triad (icon, index, symbol), the dense metal ring system is constructed as a “relational network” representing social bonds, while the shadow reflected in the space is interpreted as a phenomenological layer and a spiritual metaphor for “prayer.” Findings reveal that the structural genetics of Maraş Abası are in methodological harmony with contemporary installation practices, suggesting that preserving tradition is possible through “semantic metamorphosis” rather than “formal repetition.” Consequently, the study presents an original interdisciplinary model for the reproduction of traditional heritage through contemporary art practices.

Abstract

Bu çalışma, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesindeki geleneksel el sanatlarının çağdaş sanat disiplinleri içindeki sürdürülebilirliğini ve dönüşüm potansiyelini Maraş Abası örneği üzerinden ele almaktadır. Araştırmada, abanın yapısal ve anlamsal kodlarının güncel sanatsal üretim süreçlerinde nasıl yeniden inşa edilebileceği, sanatçı-araştırmacı pratiği ve uygulama temelli araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bir enstalasyon üzerinden analiz edilmektedir. Uygulama temelli bir araştırma deseniyle kurgulanan bu çalışmada, araştırmacı-sanatçı kimliğiyle yürütülen üretim sürecinde, abanın ontolojik özünü oluşturan “koruyuculuk” işlevi ve literatürde “parçalı bütünlük” (partitioned whole) olarak tanımlanan modüler ilkesi; deri ve metal gibi hibrit malzemelerin kullanımıyla yeniden yorumlanmıştır. Charles Sanders Peirce’ün göstergebilimsel üçlüsü (ikon, indeks, sembol) üzerinden yapılan çözümlemede, eserdeki yoğun metal halka sistemi toplumsal bağları temsil eden bir “ilişkisel ağ” olarak kurgulanırken; eserin mekâna yansıyan gölgesi fenomenolojik bir katman ve tinsel bir “dua” metaforu olarak okunmaktadır. Bulgular, Maraş Abası’nın yapısal genetiğinin çağdaş enstalasyon pratikleriyle metodolojik uyum içinde olduğunu ve geleneğin korunmasının “biçimsel tekrar” yerine “anlamsal metamorfoz” ile mümkün olabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, geleneksel mirasın güncel sanat pratikleri aracılığıyla yeniden üretilmesine dair disiplinlerarası özgün bir model sunmaktadır.

Yazarlar

Mutlu ASLANTÜRK

Anahtar Kelimeler

Maraş Aba, Contemporary Art, Relational Aesthetics, Intangible Cultural Heritage, Artist-Researcher, Phenomenology

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 24, 2026

DOI: 10.5281/zenodo.19224979

Dosyalar