Türk Medyasında Aile Temsillerinin Duygusal ve Bilişsel Değerlemesi

Ozet

This study examines how the concept of family was affectively and cognitively represented in Turkish media throughout 2025. Integrating Appraisal Theory (Martin & White, 2005) with Cognitive Appraisal Theory (Lazarus, 1991), the research explores how emotional expressions surrounding aile “family” reflect deeper cognitive evaluations such as threat, control, responsibility, social well-being, and cultural value. The dataset consists of 165 family-related news items drawn from the 2025 online archives of three high-circulation newspapers: Hürriyet, Sabah, and Türkiye. Each item was qualitatively analysed in terms of affective orientation and five cognitive appraisal dimensions: goal congruence, accountability, coping potential, novelty, and relevance. The findings indicate that family is constructed through a dual emotional pattern rather than through a single dominant tone. On the one hand, many news items convey fear, grief, shock, and anger, particularly in reports involving violence, loss, uncertainty, and institutional failure. These emotions are closely associated with cognitive evaluations of threat, low control, and moral disruption. On the other hand, a substantial number of items foreground positive emotions such as hope, solidarity, pride, and reassurance, especially in stories focusing on recovery, everyday family life, social support, and family-oriented public policies. These representations are grounded in appraisals of high coping potential, goal alignment, and cultural responsibility toward the family. Overall, the study demonstrates that underlying cognitive evaluations systematically shape emotions in media discourse. By showing how affective meaning is linguistically realised through appraisal patterns, the study contributes to linguistics, media studies, social psychology, cultural studies, and communication research. It offers an analytical model for examining how social concepts are constructed through language in public discourse.

Abstract

Bu çalışma, 2025 yılı boyunca Türk medyasında aile kavramının duygusal ve bilişsel düzeyde nasıl temsil edildiğini incelemektedir. Değerleme Kuramı (Martin & White, 2005) ile Bilişsel Değerleme Kuramı (Lazarus, 1991) bütünleştirilerek, aile sözcüğü bağlamında yer alan duygusal ifadelerin tehdit, kontrol, sorumluluk, toplumsal iyilik hâli ve kültürel değerler gibi daha derin bilişsel değerlemeleri nasıl yansıttığı çözümlenmiştir. Veri seti, Hürriyet, Sabah ve Türkiye gazetelerinin 2025 yılı çevrimiçi arşivlerinden derlenen toplam 165 aile odaklı haberden oluşmaktadır. Her haber, duygusal yönelim açısından ve beş temel bilişsel değerleme boyutu (amaç uygunluğu, sorumluluk atfetme, başa çıkma potansiyeli, yenilik/olağandışılık ve önemlilik) çerçevesinde nitel olarak incelenmiştir. Bulgular, ailenin tek bir baskın duygu çerçevesi içinde değil, çift yönlü bir duygusal örüntü aracılığıyla inşa edildiğini göstermektedir. Bir yandan şiddet, kayıp, belirsizlik ve kurumsal yetersizliklerle ilişkili haberlerde korku, keder, şok ve öfke gibi olumsuz duygular öne çıkmaktadır. Bu duygular, tehdit algısı, düşük kontrol düzeyi ve ahlaki sarsıntı gibi bilişsel değerlendirmelerle yakından ilişkilidir. Öte yandan, iyileşme, gündelik aile yaşamı, toplumsal destek ve aile odaklı kamu politikalarına odaklanan haberlerde umut, dayanışma, gurur ve güven duyguları dikkat çekmektedir. Bu temsiller, yüksek başa çıkma potansiyeli, amaç uyumu ve aileye yönelik kültürel sorumluluk gibi bilişsel değerlendirmelere dayanmaktadır. Genel olarak çalışma, medya söyleminde duyguların, altta yatan bilişsel değerlendirmeler tarafından sistematik biçimde şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Duygusal anlamın dilsel olarak değerleme örüntüleri aracılığıyla nasıl kurulduğunu göstermesi bakımından bu çalışma; dilbilim, medya çalışmaları, sosyal psikoloji, kültürel çalışmalar ve iletişim araştırmalarına katkı sunmakta ve toplumsal kavramların kamusal söylemde dil yoluyla nasıl inşa edildiğini irdelemek için çözümlemeli bir model önermektedir.

Yazarlar

Ruhan GÜÇLÜ

Anahtar Kelimeler

Family, affect, cognitive appraisal, Turkish newspapers, media discourse.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 24, 2026

DOI: 10.5281/zenodo.19221229

Dosyalar