Âşıklık Geleneğinin Aile ve Kimlik İnşasındaki Yeri / Sivas Âşıkları Bağlamında Bir Değerlendirme

Ozet

The ashiklik tradition is one of the most significant oral expressive forms of Turkish folk culture and functions as a strong carrier of identity. In the ashiklik tradition, social values, belief patterns, and the transmission of cultural memory play a decisive role alongside individual creativity. The family is the cornerstone of this transmission and guides the formation of the ashik’s identity. The ashik’s artistic outlook, worldview, and value judgements are shaped by cultural heritage acquired within the family. The family is the primary institution in which language, beliefs, traditions, and moral attitudes are instilled, and it also constitutes a key space of socialisation. Accordingly, within the ashiklik tradition, the family is not merely a biological bond; it becomes an educational sphere where cultural identity is constructed and sustained. In ashik poetry, the figures of the mother, father, spouse, and child appear as constitutive elements of social unity. The mother’s compassion and sanctity, the father’s authority, the spouse’s beauty and fidelity, and the hopes and counsel concerning childrearing represent both individual and collective coherence in the ashik’s identity. Through these figures, the family functions as a bond ensuring continuity and as a cultural bridge across generations. Therefore, the concept of family in the ashiklik tradition should be approached as a structure that keeps tradition and identity transmission alive; its poetic representations clarify how folk cultural values intertwine with individual identity.

Abstract

Âşıklık geleneği, Türk halk kültürünün sözlü ifade biçimleri içerisinde güçlü bir kimlik taşıyıcı alan olarak görülmektedir. Bu gelenekte bireysel yaratıcılığın yanı sıra toplumsal değerler, inanç kalıpları ve kültürel hafıza aktarımı belirleyici rol oynamaktadır. Aile ise bu aktarımın yapı taşı konumunda olup âşığın kişisel gelişim sürecinde kimliğinin oluşumuna doğrudan öncülük etmektedir. Âşığın sanat anlayışı, dünya tasavvuru ve değer yargıları, toplumun çekirdek birimi olan aile içerisinde edinilen kültürel mirasla şekillenmektedir. Aile, bireyin sosyalleşme alanı olmasının yanında dil, inanç, gelenek ve ahlaki tutumların kazandırıldığı temel kurum olarak tanımlanmaktadır. Bu yönüyle âşıklık geleneğinde aile, yalnızca biyolojik bir bağ olmaktan çıkmakta; kültürel kimliğin inşa edildiği ve sürdürüldüğü bir eğitim alanı hâline gelmektedir. Âşıkların şiirlerinde anne, baba, eş ve çocuk figürleri toplumsal bütünlüğün kurucu unsurları olarak görünmektedir. Annenin merhameti ve kutsallığı, babanın otoritesi, eşin güzellik ve sadakati ile çocukların yetiştirilmesine ilişkin umut ve nasihatler, âşığın kimliğinde hem bireysel hem de toplumsal bir bütünlüğü temsil etmektedir. Bu figürler aracılığıyla aile, geleneğin devamını sağlayan bir bağ ve kültürel köprü işlevi üstlenmektedir. Dolayısıyla âşıklık geleneğinde aile olgusu, geleneği ve kimlik aktarımını canlı tutan bir yapı olarak ele alınmalıdır. Bu bağlamda aile figürünün şiirlerdeki yansımaları incelendiğinde, halk kültürünün temel değerleriyle bireysel kimliğin nasıl iç içe geçtiği daha görünür hâle gelmektedir.

Yazarlar

Orhan Fatih KUŞDEMİR, & Ceren ÇOBAN, & Ceren ÇOBAN, & Ceren ÇOBAN, & Ceren ÇOBAN

Anahtar Kelimeler

Ashiklik tradition, family, identity construction, cultural transmission, poetry analysis.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 24, 2026

DOI: 10.5281/zenodo.19248914

Dosyalar