Yeni Uygur Türkçesinde Bağdaşıklık Ögeleri: Süt Reñlik Köñlek “Beyaz Elbise” Örneği

Ozet

Cohesion is an element that regulates the meaning relationships in a text and keeps the parts of the text together. It provides the relationship between elements by linking the interpretation of one element to another. By having a relationship between linguistic units and establishing semantic connections, the text can be perceived as a whole. In this study, the elements of cohesion in Casaret Cappar’s story named Süt Reñlik Köñlek “White Dress” are emphasized. Although cohesion has been discussed in linguistic studies, the fact that it has not been examined in New Uyghur Turkish until now has led us to this study. In our study, coherence items were divided into two main headings, primarily referential coherence items and formal-lexical coherence items, while referential coherence items were divided into subheadings as premise-independent coherence items and successor-dependent coherence items. Personal pronouns, reflexive pronouns, demonstrative adjectives, demonstrative pronouns premise-independent cohesion elements; indicative suffixes, possessive suffixes, person suffixes, subordinate cohesion elements; connecting prepositions, substitution (birsi, şunda?/unda?), lexical coherence, ellipsis (predicate ellipsis, subject ellipsis, object ellipsis, indirect object ellipsis, adverb ellipsis, determinant ellipsis), tense-aspect-mode were examined under the elements of formal-lexical coherence.

Abstract

Bağdaşıklık, metindeki anlam ilişkilerini düzenleyen, metnin bölümlerini bir arada tutmayı sağlayan unsurdur. Bir ögenin anlamlandırılmasını diğer ögeye bağlayarak birbirleri arasındaki ilişkiyi sağlar. Dil birlikleri arasında ilişkinin olması ve anlamsal bağların kurulması yoluyla metin bütünüyle algılanabilir hâle gelmektedir. Bu çalışmada Casaret Cappar’ın Süt Reñlik Köñlek “Beyaz Elbise” adlı hikâyesindeki bağdaşıklık ögeleri üzerinde durulmuştur. Bağdaşıklığın dilbilimsel çalışmalarda ele alınmış olmasına karşın Yeni Uygur Türkçesinde şimdiye dek incelenmemiş olması bizi bu çalışmaya sevk etmiştir. Çalışmamızda, bağdaşıklık ögeleri öncelikle gönderimsel bağdaşıklık ögeleri ve biçimsel-sözlüksel bağdaşıklık ögeleri olmak üzere iki ana başlığa, gönderimsel bağdaşıklık ögeleri ise öncül-bağımsız bağdaşıklık ögeleri ve ardıl-bağımlı bağdaşıklık ögeleri olmak üzere alt başlıklara ayrılmıştır. Kişi adılları, dönüşlülük adılı, gösterme sıfatları, gösterme adılları öncül-bağımsız bağdaşıklık ögeleri; belirtme durumu eki, iyelik ekleri, kişi ekleri ardıl-bağımlı bağdaşıklık ögeleri; bağlama edatları, değiştirim (birsi, şunda?/unda?), sözcük ilişkileri ve sözlüksel bağdaşıklık, eksilti (yüklem eksiltisi, özne eksiltisi, nesne eksiltisi, dolaylı tümleç eksiltisi, zarf tümleci eksiltisi, tamlayan eksiltisi), zaman-görünüş-kip ise biçimsel-sözlüksel bağdaşıklık ögeleri altında incelenmiştir.

Yazarlar

Neşe ERENOĞLU, Neşe ERENOĞLU, Neşe ERENOĞLU, Neşe ERENOĞLU

Anahtar Kelimeler

New Uyghur Turkish, cohesion, textlinguistics, Süt Reñlik Köñlek, Casaret Cappar.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 13, 2023

Dosyalar