Nevî-zâde Atâyî’nin Sâkî-nâme’sinde Dış Mekân Eğlence Yeri Olarak Boğaziçi

Ozet

Sâkî-nâme is one of the verse types frequently used in Turkish literature starting from the 14th century. In these works, which take the subject of sign assemblies, the reader is reminded of the transience of the world and given advice. Nev‘î-zâde Atâyî is one of the poets who wrote sâkî-nâme in the 17th century classical Turkish literature. Also known as Âlem-nümâ, Nevîzâde Atâyî's Sâkî-nâme is a masnavi of 1590 couplets. Completed in 1617 and II. 527-757 of the work he presented to Osman. Among his couplets, the poet describes the neighborhoods and districts in the Bosphorus, especially the Anatolian and Rumeli Fortress, with their characteristics. These places are also places where outdoor entertainments are organized and people go to get away from the troubles of daily life due to the fact that they are far from Istanbul during the poet's time. The poet describes the natural beauties of these settlements in detail. In addition, it also tells about the people who come here to have fun and the characteristics of the entertainment assemblies. In this study, Nev‘î-zâde Atâyî and his works will be briefly introduced, after an introduction in which brief information about the characteristics of sâkî-nâmes is given, then information will be given about outdoor entertainment and its types. The material determined from Atâyî's work will be classified under the titles of entertainment types and venues and will be tried to be examined.

Abstract

Sâkî-nâme, XIV. asırdan başlayarak Türk edebiyatında sıklıkla kullanılan nazım türlerinden biridir. İşret meclislerinden konusunu alan bu eserlerde, okuyucuya dünyanın geçiciliği hatırlatılır ve öğüt verilir. Nev‘î-zâde Atâyî, XVII. asır klâsik Türk edebiyatında sâkî-nâme kaleme alan şairlerdendir. Âlem-nümâ olarak da bilinen Nev?î-zâde Atâyî’nin Sâkî-nâme’si, 1590 beyitlik bir mesnevidir. 1617 yılında tamamlayıp II. Osman’a sunduğu eserinin 527-757. beyitleri arasında şair, Anadolu ve Rumeli Hisarları başta olmak üzere Boğaziçi’ndeki mahalle ve semtleri özellikleriyle anlatır. Bu mekânlar, aynı zamanda şairin yaşadığı devirde İstanbul’dan uzakta olmaları nedeniyle dış mekân eğlencelerinin düzenlendiği ve insanların gündelik hayatın sıkıntılarından uzaklaşmak amacıyla gittikleri yerlerdir. Şair, bu yerleşim yerlerinin doğa güzelliklerini ayrıntılı bir şekilde tasvir eder. Bununla beraber buralara eğlenmek için gelenleri ve düzenlenen eğlence meclislerinin niteliklerini de anlatır. Bu çalışmada, sâkî-nâmelerin özellikleriyle ilgili özet bilgilerin verildiği bir girişten sonra Nev?îzâde Atâyî ve eserleri kısaca tanıtılacak daha sonra dış mekân eğlenceleri ve çeşitleri hakkında bilgi verilecektir. Atâyî’nin eserinden tespit edilen malzeme, eğlence türleri ve mekânları başlıkları altında tasnif edilecek ve incelenmeye çalışılacaktır.

Yazarlar

Erdem SARIKAYA, Erdem SARIKAYA, Erdem SARIKAYA, Erdem SARIKAYA

Anahtar Kelimeler

Sâkî-nâme, Nev‘î-zâde Atâyî, Bosphours.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 13, 2023

Dosyalar