1923–1960 Arası Türk Şiirinde Özne-İktidar İlişkileri Bağlamında İsmet İnönü İmgesi

Ozet

This study examines how İsmet İnönü, the second President of the Republic of Turkey, was represented in Turkish poetry between 1923 and 1960, from the perspective of subject–power relations. It analyzes the transformation of praise and criticism directed at İnönü in relation to historical turning points and political changes, using Foucault’s conceptual framework on subjectivity and mechanisms of power. The methodology, based on close reading and critical discourse analysis, was applied to a selection of poems drawn from various periodicals, newspapers, and poetry collections of the period. The analysis reveals that İnönü was depicted as a secondary and complementary figure during Atatürk’s era, but after Atatürk’s death, he became the central object of laudatory representation. With the economic difficulties of World War II, intra-party divisions within the Republican People’s Party, and the rise of the Democrat Party, İnönü increasingly became the target of critical, satirical, and ironic poetic discourse. This transformation demonstrates that poetic subjects not only serve aesthetic purposes but also reflect social and political realities, restructuring power relations in the process. Consequently, the study highlights how political subjectivity is reconstituted through literary texts and makes an original contribution to the literature on political representation in Turkish poetry.

Abstract

Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün 1923–1960 yılları arasında Türk şiirinde nasıl temsil edildiğini, özne–iktidar ilişkileri perspektifiyle ele almaktadır. Araştırmada, İnönü’ye yönelik övgü ve yergi söylemlerinin tarihsel kırılma noktaları ve siyasal değişimlerle birlikte geçirdiği dönüşüm, Foucault’nun özneleşme ve iktidar mekanizmalarına dair kavramsal çerçevesi temelinde incelenmiştir. Okuma ve eleştirel söylem çözümlemesine dayalı yöntem, döneme ait çeşitli dergi, gazete ve şiir kitaplarından derlenen seçkiler üzerinde uygulanmıştır. Analizler, İnönü imgesinin Atatürk döneminde tamamlayıcı ve ikincil bir konumda olduğunu, Atatürk’ün ölümünden sonra ise merkezi bir övgü figürüne dönüştüğünü ortaya koymaktadır. II. Dünya Savaşı’nın yarattığı ekonomik güçlükler, Cumhuriyet Halk Partisi içindeki fikir ayrılıkları ve Demokrat Parti’nin yükselişi ile birlikte ise İnönü, eleştirel, taşlayıcı ve hicivsel söylemlerin hedefi hâline gelmiştir. Bu süreç, şiirsel öznelerin yalnızca estetik bir işlev üstlenmediğini, aynı zamanda toplumsal ve politik gerçekliği yansıtarak iktidar ilişkilerini yeniden yapılandırdığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, edebî metinler aracılığıyla siyasal öznenin değişen iktidar bağlamında nasıl yeniden üretildiğini ortaya koymakta ve Türk şiirinde siyasi temsil biçimlerine dair literatüre özgün bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yazarlar

Hamide YAZER, & Hanife Yasemin MUMCU, & Hanife Yasemin MUMCU, & Hanife Yasemin MUMCU, & Hanife Yasemin MUMCU

Anahtar Kelimeler

İsmet İnönü, republican era, Turkish poetry, subject–power relations.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 23, 2025

DOI: 10.5281/zenodo.18049264

Dosyalar