Medreseden Müze Mekânına: İslam Sanatı ve Estetiği Perspektifinden Yakutiye Medresesinin Dönüşümü

Ozet

The conversion of historic buildings into museums is widely recognized as a transformation method in terms of both structural preservation and cultural continuity. This approach, which began with the conversion of monumental structures such as palaces and churches into museums in Europe, is also widely applied in Turkey to historic buildings of diverse typologies, such as madrasas, inns, bathhouses, schools, and barracks. However, repurposing processes can often create physical, functional, and aesthetic incompatibilities between the original function and the new use. These problems are particularly pronounced when considering structures that are rich and meaningful in terms of their architecture and aesthetics. Madrasas, the original spaces of Islamic art, hold particular significance not only as educational institutions but also as symbolic works that combine architectural aesthetics and decorative arts. The conversion of madrasas into museums not only involves the physical preservation of the building but also necessitates questioning the extent to which the aesthetic principles of Islamic art are compatible and representable with contemporary exhibition practices. This study evaluates the process of transforming the 14th-century Yakutiye Madrasa in Erzurum into a museum within the framework of the spatial aesthetic principles of Islamic art and methods for repurposing. The aesthetic and functional dimensions of the madrasa's adaptation to a museum function are examined in detail, taking into account its architectural character, decorative repertoire, and historical identity. A comprehensive assessment is presented of the sustainability and preservation of the madrasa's cultural heritage and its aesthetic and symbolic values.

Abstract

Tarihî binaların müzeye dönüştürülmesi, hem yapısal koruma hem de kültürel süreklilik açısından yaygın bir dönüşüm yöntemi olarak kabul edilmektedir. Avrupa’da saray ve kilise gibi anıtsal yapıların müzeye dönüştürülmesiyle başlayan bu yaklaşım, Türkiye’de medrese, han, hamam, okul ve kışla gibi farklı tipolojilere sahip tarihî binalarda da çok fazla uygulanmaktadır. Ancak yeniden işlevlendirme süreçleri, çoğu zaman özgün fonksiyon ve yeni kullanım arasında fiziksel, işlevsel ve estetik açıdan uyumsuzluklar yaratabilmektedir. Özellikle mimari ve estetik açıdan zengin ve anlamlı yapılar söz konusu olduğunda daha belirgin sorunlar yaşanmaktadır. İslam sanatının özgün mekânları olan medreseler, bu açıdan değerlendirildiğinde eğitim kurumları olmasının yanı sıra mimari estetik ve süsleme sanatlarının bir arada yorumlandığı simgesel eserler olarak özel bir önem taşır. Medreselerin müzeye dönüştürülmesi, yalnızca binanın fiziksel korunmasını kapsamamaktadır ayrıca İslam sanatının estetik ilkelerinin, günümüz sergileme pratikleriyle ne ölçüde uyumlu ve temsil edilebilir olduğunun sorgulanmasını da zorunlu kılar. Söz konusu çalışmada, XIV. yüzyıla ait Erzurum’daki Yakutiye Medresesi’nin müzeye dönüştürülme süreci, İslam sanatının mekânsal estetik ilkeleri ve yeniden işlevlendirme yöntemleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Medresenin mimari karakteri, süsleme repertuvarı ve tarihî kimliği doğrultusunda, müze fonksiyonuna adaptasyonunun estetik ve işlevsel boyutları detaylıca incelenmiştir. Medresenin kültürel miras olarak taşıdığı estetik ve sembolik değerlerin, müzeye dönüşümünün sürdürülebilirliği ve korunması üzerine kapsamlı bir değerlendirme sunulmaya çalışılmıştır.

Yazarlar

Hatice ENGİN, Hatice ENGİN, Hatice ENGİN, Hatice ENGİN

Anahtar Kelimeler

Islam, art, aesthetics, transformation, museum.

Yayin Bilgileri

Cilt 0, Sayi 22, 2025

DOI: 10.5281/zenodo.17144926

Dosyalar